Scriptures

Śrīmad Devī Bhāgavatam

BOOK 12 • CHAPTER 5
Ch 5 Verse 1 Verse
Sanskrit Text
१२.५ पञ्चमोऽध्यायः । श्रीगायत्रीस्तोत्रवर्णनम् । नारद उवाव भक्तानुकम्पिन् सर्वज्ञ हृदयं पापनाशनम् । गायत्र्याः कथितं तस्माद्गायत्र्याः स्तोत्रमीरय ॥ १ ॥
English Translation
Nārada said :-- O All knowing One! Thou showest Thy grace to Thy devotees! Thou hast described this sin-destroying Gāyatrī Hridaya. Now describe Her Stava (hymn of praise).
Ch 5 Verse 2-4 Verse
Sanskrit Text
श्रीनारायण उवाच । आदिशक्ते जगन्मातर्भक्तानुग्रहकारिणि । सर्वत्र व्यापिकेऽनन्ते श्रीसन्ध्ये ते नमोऽस्तु ते ॥ २ ॥ त्वमेव सन्ध्या गायत्री सावित्री च सरस्वती । बाह्मी च वैष्णवी रौद्री रक्ता श्वेता सितेतरा ॥ ३ ॥ प्रातर्बाला च मध्याह्ने यौवनस्था भवेत्पुनः । वृद्धा सायं भगवती चिन्त्यते मुनिभिः सदा ॥ ४ ॥
English Translation
Nārāyana said :-- O World-Mother! O Thou, favouring Thy devotees! O Thou, the Prime Force, O Omnipresent! Infinite! Śrī Sandhye! I bow down to Thee. Thou art the Sandhyā; Thou art the Gāyatrī, Sāvitrī and Sarasvatī; Thou art Brāhmī, Vaiṣṇavī and Raudrī and Thou art red, white, and black (the colours of Gāyatrī, Sāvitrī and Sarasvatī) that Thou assumest respectively. O Bhagavatī! Thou art always meditated by the Munis as young in the morning, full of youth in the mid-day, and aged in the evening. I bow down to Thee.
Ch 5 Verse 5 Verse
Sanskrit Text
हंसस्था गरुडारूढा तथा वृषभवाहिनी । ऋग्वेदाध्यायिनी भूमौ दृश्यते या तपस्विभिः ॥ ५ ॥
English Translation
Thou art seen by the Tapasvis (ascetics) as Brahmānī, riding on Hamsa (swan), Sarasvatī riding on Garuḍa, and Sāvitrī riding on Bull.
Ch 5 Verse 6-7 Verse
Sanskrit Text
यजुर्वेदं पठन्ती च अन्तरिक्षे विराजते । सा सामगापि सर्वेषु भ्राम्यमाणा तथा भुवि ॥ ६ ॥ रुद्रलोकं गता त्वं हि विष्णुलोकनिवासिनी । त्वमेव ब्रह्मणो लोकेऽमर्त्यानुग्रहकारिणी ॥ ७ ॥
English Translation
Thou art seen within by the ascetics as manifesting the Rigveda (in the form of Sāvitrī) in this world, as manifesting Yayurveda in the middle space (antarikṣam) and as manifesting Sāmaveda everywhere in the Rudra loka, thus roaming in the three worlds. I bow down to Thee. O Devī! Thou art Rudrānī in the Rudra loka, Vaiṣṇavī in the Viṣṇu loka, and Brahmānī in the Brahmā loka; thus Thou shewest Thy favour to the Immortals.
Ch 5 Verse 8 Verse
Sanskrit Text
सप्तर्षिप्रीतिजननी माया बहुवरप्रदा । शिवयोः करनेत्रोत्था ह्यश्रुस्वेदसमुद्भवा ॥ ८ ॥
English Translation
O Devī! Thou art the Mother delighting the seven Ṛṣis (of the Great Bear); Thou art Māyā. Thou grantest great many boons to Thy Bhaktas. Thou art sprung from the eyes and hands, tears and perspiration of Śiva and Śivā.
Ch 5 Verse 9-13 Verse
Sanskrit Text
आनन्दजननी दुर्गा दशधा परिपढ्यते । वरेण्या वरदा चैव वरिष्ठा वरवर्णिनी ॥ ९ ॥ गरिष्ठा च वरार्हा च वरारोहा च सप्तमी । नीलगङ्गा तथा सन्ध्या सर्वदा भोगमोक्षदा ॥ १० ॥ भागीरथी मर्त्यलोके पाताले भोगवत्यपि । त्रिलोकवाहिनी देवी स्थानत्रयनिवासिनी ॥ ११ ॥ भूर्लोकस्था त्वमेवासि धरित्री लोकधारिणी । भुवो लोके वायुशक्तिः स्वर्लोके तेजसां निधिः ॥ १२ ॥ महर्लोके महासिद्धिर्जनलोके जनेत्यपि । तपस्विनी तपोलोके सत्यलोके तु सत्यवाक् ॥ १३ ॥
English Translation
Thou art the Mother of delights, Durgā Devī, recited by the following ten names :-- Vareṇyā, Varadā, Vaṛṣṭhā, Varavarniṇī, Gaṛṣṭhā, Varāhā, Varārohā, Nīlagaṅgā, Sandhyā and Bhoga Mokṣadā. Thou art the Bhāgirathī (the river Ganges) in this world; the Bhogavatī in the Pātāla; and the Mandākinī (the milky way) in the Heavens. Thou art in this world (Bhur loka) the all-enduring Prithvī (earth); Thou art the Vāyu Śakti (air power) in the middle space (Bhubhar Loka); Thou art the energy (the ocean of Tejas) in the Heavens (Svar loka); Thou art the Great Siddhi in the Mahar loka; Thou art Janā in the Janar Loka; Thou art Tapasvinī in the Tapar loka; Thou art Truth (True Speech) in the Satya lokam.
Ch 5 Verse 14-16 Verse
Sanskrit Text
कमला विष्णुलोके च गायत्री ब्रह्मलोकदा । रुद्रलोके स्थिता गौरी हरार्धाङ्गनिवासिनी । १४॥ अहमो महतश्चैव प्रकृतिस्त्वं हि गीयसे । साम्यावस्थात्मिका त्वं हि शबलब्रह्मरूपिणी ॥ १५ ॥ ततः परा परा शक्तिः परमा त्वं हि गीयसे । इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिस्त्रिशक्तिदा ॥ १६ ॥
English Translation
Thou art Kamalā in Viṣṇu loka; Gāyatrī in Brahmā loka; and the other half of Hara as Gaurī in the Rudra loka. O Devī! Thou art sung as Prakriti – “Aham” “Om-Mahat” tattva and beyond that the Highest Sarva Brahmā rūpiṇī and Sāmyāvasthā Prakriti. Thou art the Parā Śakti; Thou art the Paramā Śakti; O Devī! Thou art the Tri-Śakti :-- the Icchā Śakti (the will power), the Kriyā Śakti (power of action) and the Jñāna Śakti (the force of knowledge).
Ch 5 Verse 17-21 Verse
Sanskrit Text
गङ्गा च यमुना चैव विपाशा च सरस्वती । सरयूर्देविका सिन्धुर्नर्मदैरावती तथा ॥ १७ ॥ गोदावरी शतद्रूश्च कावेरी देवलोकगा । कौशिकी चन्द्रभागा च वितस्ता च सरस्वती ॥ १८ ॥ गण्डकी तापिनी तोया गोमती वेत्रवत्यपि । इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा च तृतीयका ॥ १९ ॥ गान्धारी हस्तिजिह्वा च पूषापूषा तथैव च । अलम्बुषा कुहूश्चैव शङ्खिनी प्राणवाहिनी ॥ २० ॥ नाडी च त्वं शरीरस्था गीयसे प्राक्तनैर्बुधैः । हृत्पद्मस्था प्राणशक्तिः कण्ठस्था स्वप्ननायिका ॥ २१ ॥
English Translation
Thou art the Gaṅgā, Yamunā, Vipāśā, Sarasvatī, Sarayu, Devīkā, Sindhu; Narmadā, Īrāvatī, Godāvarī, Śatadru; Kāverī, Kauśikī, Candra Bhāgā, Vitastā, Gaṇḍakī, Tapinī, Karatoyā, Gomatī, and Vetravatī and other rivers; Thou art the Iḍā, Piṅgalā, and Suṣumnā nerves; Thou art Gāndhārī, Hastajihvā, Pūṣā, Apūṣā, Alambusā, Kuhū, Śaṅkhinī, Prānavāhinī and other nerves in the body; O Devī! Thou art the vital power in the lotus of the heart; Thou art Svapna nāikā in the throat; Thou art Sadādhārā in the palate; and Thou art the Vindumālinī Śakti in the pituitary space between the eyebrows.
Ch 5 Verse 22-23 Verse
Sanskrit Text
तालुस्था त्वं सदाधारा बिन्दुस्था बिन्दुमालिनी । मूले तु कुण्डलीशक्तिर्व्यापिनी केशमूलगा ॥ २२ ॥ शिखामध्यासना त्वं हि शिखाग्रे तु मनोन्मनी । किमन्यद्बहुनोक्तेन यत्किञ्चिज्जगतीत्रये ॥ २३ ॥
English Translation
Thou art the Kuṇḍalinī in the Mūlādhāra (sacral plexus), the Vyāpinī extending upto the roots of the hairs; Thou art Madhyāsanā on the crown of the head, and Thou art Manonmanī in the Brahmārandhra. O Devī! What need there is in stating these? Suffice it to say that whatever there is seen in this universe, all art Thou; therefore, O Śrī Sandhyā Devī! I bow down to Thee. O Nārada! Thus I have spoken to you about the Gāyatrī-Stotra that gives all successes, destroys all sins, and yields all merits.
Ch 5 Verse 24-26 Verse
Sanskrit Text
तत्सर्वं त्वं महादेवि श्रिये सन्ध्ये नमोऽस्तु ते । इतीदं कीर्तितं स्तोत्रं सन्ध्यायां बहुपुण्यदम् ॥ २४ ॥ महापापप्रशमनं महासिद्धिविधायकम् । य इदं कीर्तयेत्स्तोत्रं सन्ध्याकाले समाहितः ॥ २५ ॥ अपुत्रः प्राप्नुयात्युत्रं धनार्थी धनमाप्नुयात् । सर्वतीर्थतपोदानयज्ञयोगफलं लभेत् ॥ २६ ॥
English Translation
He who reads this in the Sandhyā times, with all attention, will get sons if he has no sons, will get wealth if he has no wealth. There is no doubt in this. Whoever reads this Stotra gets the fruits of all Tīrthas, all Tapasyās, all gifts, all sacrifices and all Yogas.
Ch 5 Verse 27-30 Verse
Sanskrit Text
भोगान्भुक्त्वा चिरं कालमन्ते मोक्षमवाप्नुयात् । तपस्विभिः कृतं स्तोत्रं स्नानकाले तु यः पठेत् ॥ २७ ॥ यत्र कुत्र जले मग्नः सन्ध्यामज्जनजं फलम् । लभते नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं च नारद ॥ २८ ॥ शृणुयाद्योऽपि तद्भक्त्या स तु पापात्प्रमुच्यते । पीयूषसदृशं वाक्यं सन्ध्योक्तं नारदेरितम् ॥ २९ ॥
Sanskrit Colophon
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे श्रीगायत्रीस्तोत्रवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ १२.५॥
English Translation
He enjoys happiness in this world and finally gets the Mokṣa. The Munis who are engaged in Tapasyās read this Stotra. While bathing, if one reads this, merged under water, acquires the fruits of his being merged in the Sandhyā. O Nārada! I speak this verily, verily, verily, unto you that there is no trace of any doubt in this statement. Whoever will hear with devotion this Sandhyā stotra, the nectar-like thing, will be freed from all sins. Here ends the Fifth Chapter of the Twelfth Book on the Gāyatrī Stotra in the Mahāpurāṇam Śrī Mad Devī Bhāgavatam of 18,000 verses by Maharṣi Veda Vyāsa.