Scriptures

Śrīmad Devī Bhāgavatam

BOOK 8 • CHAPTER 12
Ch 12 Verse 1-2 Verse
Sanskrit Text
८.१२ द्वादशोऽध्यायः । भुवनकोशवर्णने प्लक्षद्वीपकुशद्वीपवर्णनम् । श्रीनारायण उवाच । जम्बुद्वीपो यथा चायं यत्प्रमाणेन कीर्तितः । तावता सर्वतः क्षारोदधिना परिवेष्टितः ॥ १ ॥ जम्ब्वाख्येन यथा मेरुस्तथा क्षारोदकेन च । क्षारोदधिस्तु द्विगुणः प्लक्षाख्येनोपवेष्टितः ॥ २ ॥
English Translation
Nārāyaṇa said :-- The Jambudvīpa has been described, how it is and what is its width. It is surrounded on all sides by the salt ocean. As Meru is surrounded by Jambudvīpa, so the salt ocean is surrounded by Plaksadvipa, twice its size.
Ch 12 Verse 3-4 Verse
Sanskrit Text
यथैव परिखा बाह्योपवनेन हि वेष्ट्यते । प्लक्षाख्यश्च स्वयं जम्बुप्रमाणो द्वीपरूपधृक् ॥ ३ ॥ हिरण्मयोऽग्निस्तत्रैव तिष्ठतीति विनिश्चयः । प्रियव्रतात्मजस्तत्र सप्तजिह्व इति स्मृतः ॥ ४ ॥
English Translation
As the ditch is surrounded by gardens, so the salt ocean is surrounded by gardens. As the Jambu tree exists in Jambudvīpa, so the Plakṣa tree exists in the Plakṣa Dvīpa and of the same size. The name Plakṣa Dvīpa is derived from the name of this Plakṣa tree. This tree is of a golden colour.
Ch 12 Verse 5-6 Verse
Sanskrit Text
अग्निस्तदधिपस्त्विध्मजिह्वः स्वं द्वीपमेव च । विभज्य सप्तवर्षाणि स्वपुत्रेभ्यो ददौ विभुः ॥ ५ ॥ स्वयमात्मविदां मान्यां योगचर्यां समाश्रितः । तेनैव चात्मयोगेन भगवन्तमुपागतः ॥ ६ ॥
English Translation
Fire exists at its bottom with form incarnate. This is, named Saptajihva. The Ruler of this island is Idhmajihva, the son of Priyavrata. He divided his island into the seven Varṣas and distributed them, to each of his seven sons and he himself took refuge of the path of Yoga, so much liked by the Knowers of Self and he got the Bhagavān Vāsudeva.
Ch 12 Verse 7-10 Verse
Sanskrit Text
शिवं च यवसं भद्रं शान्तं क्षेमामृते तथा । अभयं चेति सप्तैव तद्वर्षाणि सदेक्षताम् ॥ ७ ॥ तेषु प्रोक्ता नदीः सप्त गिरयः सप्त चैव हि । अरुणा नृम्णाङ्गिरसी सावित्री सुप्रभातिका ॥ ८ ॥ ऋतम्भरा सत्यम्भरा इति नद्यः प्रकीर्तिताः । मणिकूटो वज्रकूट इन्द्रसेनस्तथैव च ॥ ९ ॥ ज्योतिष्मान्वै सुपर्णश्च हिरण्यष्ठीव एव च । मेघमाल इति ख्याताः प्लक्षद्वीपस्य पर्वताः ॥ १० ॥
English Translation
The names of those seven Dvīpas are :-- Śiva, Yavas, Subhadra, Sānti, Kṣema, Amrita, and Abhaya. Seven rivers and seven mountains exist respectively in the seven islands. The rivers are :-- Aruṇā, Nrimnā, Aṅgirasī, Sāvitrī, Suprabhātikā, Ṛtambharā, and Satyambharā. The names of the mountains are Maṇikūta, Vajrakūta, Indrasena, Jyotiṣmāna, Suparṇa, Hiraṇyasthīva, and Meghamāla.
Ch 12 Verse 11-12 Verse
Sanskrit Text
नदीनां जलमात्रेण दर्शनस्पर्शनादिभिः । निर्धूताशेषरजसो निस्तमस्काः प्रजास्तथा ॥ ११ ॥ हंसश्चैव पतङ्गश्च ऊर्ध्वायन इतीव च । सत्याङ्गसंज्ञाश्चत्वारो वर्णाः प्लक्षस्य द्वीपके ॥ १२ ॥
English Translation
The seeing and drinking the waters of these rivers take away all sins and all darkness due to ignorance. The four castes live here, Hamsa, Patanga, Ūrdḥāyana, and Satyāṅga, corresponding to the four castes Brāhmaṇa, etc. The inhabitants of this Plakṣa Dvīpa live for one thousand years and all are of variegated wonderful appearances.
Ch 12 Verse 13-15 Verse
Sanskrit Text
सहस्रायुप्रमाणाश्च विविधोपमदर्शनाः । स्वर्गद्वारं त्रयीविद्याविधिनार्कं यजन्ति ते ॥ १३ ॥ प्रत्नस्य विष्णो रूपं च सत्यर्तस्य च ब्रह्मणः । अमृतस्य च मृत्योश्च सूर्यमात्मानमीमहि ॥ १४ ॥ प्लक्षादिषु च सर्वेषु पञ्चद्वीपेषु नारद । आयुरिन्द्रियमोजश्च बलं बुद्धिः सहोऽपि च ॥ १५ ॥
English Translation
They follow the customs and usages dictated by the Vedas and worship the God Sun for the attainment of Heaven. The mantra by which the worship is done is this :-- We take refuge unto that Sun, Who is the Body Manifest of the Ancient Person Viṣṇu and Who is the Ordainer of Satya (Truth), Ritā (Straight forwardness), Brahmā, Amrita (Immortality) and Mrityu (Death);
Ch 12 Verse 16-17 Verse
Sanskrit Text
विक्रमः सर्वलोकानां सिद्धिरौत्पत्तिकी सदा । प्लक्षद्वीपात्परं चेक्षुरसोदः सरिताम्पतिः ॥ १६ ॥ प्लक्षद्वीपं समग्रं च परिवार्यावतिष्ठते । शाल्मलाख्यस्ततो द्वीपश्चास्माद् द्विगुणविस्तरः ॥ १७ ॥
English Translation
O Nārada! All the persons here live long, of vigorous senses, energetic, powerful, intelligent, enthusiasts, and valorous; everyone gets extraordinary powers of themselves. Next to this Plakṣa Dvīpa is the Ikṣu Ocean. This Ikṣu Sāgara surrounds the Plakṣa Dvīpa. Next comes Śalmala Dvīpa. It is twice as large as Plakṣa.
Ch 12 Verse 18-19 Verse
Sanskrit Text
समानेन सुरोदेन सिन्धुना परिवेष्टितः । यत्र वै शाल्मलीवृक्षः प्लक्षायामः प्रकीर्तितः ॥ १८ ॥ स्थानं तत्पक्षिराजस्य गरुडस्य महात्मनः । तस्य द्वीपस्य नाथो हि यज्ञबाहुः प्रियव्रतात् ॥ १९ ॥
English Translation
This Dvīpa is surrounded by Surāsāgara (the ocean of wine). There is a tree named Śalmalī in this island, which is as large as the Plakṣa tree. The high-souled Garuḍa resides on that tree, Yajñavāhu is the Ruler of this place.
Ch 12 Verse 20-21 Verse
Sanskrit Text
जातः स एव सप्तभ्यः स्वपुत्रेभ्यो ददौ धराम् । तद्वर्षाणां च नामानि कथितानि निबोधत ॥ २० ॥ सुरोचनं सौमनस्यं रमणं देववर्षकम् । पारिभद्रं तथा चाप्यायनं विज्ञातनामकम् ॥ २१ ॥
English Translation
He was born of Priyavrata; he divided his Varṣa into the seven parts and distributed each of them to his seven sons respectively. Now hear the names of these Varṣas :-- Surocana, Saumanasya, Ramaṇa, Deva Varṣa, Pāribhadra, Āpyāyana, and Vijñāta. Seven mountains and seven rivers exist there respectively.
Ch 12 Verse 22-23 Verse
Sanskrit Text
तेषु वर्षाद्रयः सप्त सप्तैव सरितः स्मृताः । सरसः शतशृङ्गश्च वामदेवश्च कन्दकः ॥ २२ ॥ कुमुदः पुष्पवर्षश्च सहस्रश्रुतिरेव च । एते च पर्वताः सप्त नदीनामानि चोच्यते ॥ २३ ॥
English Translation
The names of the mountains are :-- Sarasa, Śataśriṅga, Vāma Deva, Kandaka, Kumuda, Puṣpavarṣa, and Sahasra-Śruti. Now hear the names of the rivers.
Ch 12 Verse 24-25 Verse
Sanskrit Text
अनुमतिः सिनीवाली सरस्वती कुहूस्तथा । रजनी चैव नन्दा च राकेति परिकीर्तिताः ॥ २४ ॥ तद्वर्षपुरुषाः सर्वे चातुर्वर्ण्यसमाह्वयाः । श्रुतधरो वीर्यधरो वसुन्धर इषुन्धरः ॥ २५ ॥
English Translation
Anumati, Sinībālī, Sarasvatī, Kūhu, Rajanī, Nandā, and Rākā; these are the seven rivers. The people are divided into the four castes :-- Śrutadhara, Vīryadhara, Vasundhara, Iṣundhara. These correspond to the Brāhmaṇas, etc.
Ch 12 Verse 26-27 Verse
Sanskrit Text
भगवन्तं वेदमयं यजन्ते सोममीश्वरम् । स्वगोभिः पितृदेवेभ्यो विभजन्कृष्णशुक्लयोः ॥ २६ ॥ सर्वासां च प्रजानां च राजा सोमः प्रसीदतु । एवं सुरोदाद् द्विगुणः स्वमानेन प्रकीर्तितः ॥ २७ ॥
English Translation
They worship the Bhagavān Moon, the Controller of all and the Creator of all the Vedas. They offer food duly in the black and white fortnight to their Pitris. The mantra for their worship is :-- “Let Soma, the King of all, be pleased.” O Nārada! Next to Surāsāgara is Kuśadvīpa, surrounded by Ghritasāgara (the ocean of clarified butter).
Ch 12 Verse 28-29 Verse
Sanskrit Text
घृतोदेनावृतः सोऽयं कुशद्वीपः प्रकाशते । यस्मिन्नास्ते कुशस्तम्बो द्वीपाख्याकारणो ज्वलन् ॥ २८ ॥ स्वशष्परोचिषा काष्ठा भासयन्परितिष्ठते । हिरण्यरेतास्तद्द्वीपपतिः प्रैयव्रत स्वराट् ॥ २९ ॥
English Translation
Its dimensions are twice as large. Here are blades of Kuśa grass, of a very resplendent colour. The name of the Dvīpa is from this Kuśastamba. This bundle of Kuśa, illumines all the quarters with their gentle rays. The Ruler of the Dvīpa is Hiraṇyaretā, the son of Priyavrata.
Ch 12 Verse 30-31 Verse
Sanskrit Text
स्वपुत्रेभ्यश्च सप्तभ्यस्तद्द्वीपं सप्तधाभजत् । वसुश्च वसुदानश्च तथा दृढरुचिः परः ॥ ३० ॥ नाभिगुप्तस्तुत्यव्रतौ विविक्तनामदेवकौ । तेषां वर्षेषु सप्तैव सीमागिरिवराः स्मृताः ॥ ३१ ॥
English Translation
He divided the Dvīpa into seven parts and distributed each of them to each of his seven sons respectively. The names of the seven sons are :-- Vasu, Vasudāna, Dhriḍharuci, Nābhigupta, Stutyavrata, Vivikta, and Bhāmadevaka.
Ch 12 Verse 32-33 Verse
Sanskrit Text
नद्यः सप्तैव सन्तीह तन्नामानि निबोधत । चक्रस्तथा चतुःशृङ्गः कपिलश्चित्रकूटकः ॥ ३२ ॥ देवानीकश्चोर्ध्वरोमा द्रविणः सप्त पर्वताः । रसकुल्या मधुकुल्या मित्रविन्दा तथैव च ॥ ३३ ॥
English Translation
There are seven mountains forming the seven boundaries and so are the seven rivers. Hear the names of these. The names of the mountains are :-- Cakra, Catuhśriṅga, Kapila, Chitre Devānīka, Kūta, Ūrdharomā and Draviṇa. The The names of the rivers are:
Ch 12 Verse 34-35 Verse
Sanskrit Text
श्रुतविन्दा देवगर्भा घृतच्युन्मन्दमालिके । यत्पयोभिः कुशद्वीपवासिनः सर्व एव ते ॥ ३४ ॥ कुशलः कोविदश्चैवाप्यभियुक्तस्तथैव च । कुलकश्चेति संज्ञाभिश्चतुर्वर्णाः प्रकीर्तिताः ॥ ३५ ॥
English Translation
:-- Rasakulyā, Madhukulyā, Mitravindā, Śrutavindā, Devagarbhā, Ghritācyut, and Mantramalikā. The inhabitants of the Kuśadvīpa drink the waters of these rivers. There are the four castes here Kuśala, Kovida, Abhiyukta, and Kulaka corresponding to the Brāhmaṇas, etc.
Ch 12 Verse 36-37 Verse
Sanskrit Text
जातवेदसरूपं तं देवं कर्मजकौशलैः । यजन्ते देववर्याभाः सर्वे सर्वविदो जनाः ॥ ३६ ॥ परस्यब्रह्मणः साक्षाज्जातवेदोऽसि हव्यवाट् । देवानां पुरुषाङ्गानां यज्ञेन पुरुषं यज । एवं यजन्ते ज्वलनं सर्वे द्वीपाधिवासिनः ॥ ३७ ॥
Sanskrit Colophon
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायामष्टमस्कन्धे भुवनकोशवर्णने प्लक्षद्वीपकुशद्वीपवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ ८.१२॥
English Translation
They are all powerful like Indra and the other chief Devas; and all of them are omniscient. They worship the Fire God and perform various good works in honour of Him. Their mantra is this :-- O Fire! Thou carriest the oblations direct to Para Brahmā. In the sacrifices of the Devas, Thou worshippest that Personal God and offerest to Him whatever are given in oblations, mentioning the respective limbs of His Body. Thus the inhabitants of that Dvīpa worship the Fire God. Here ends the Twelfth Chapter of the Eighth Book on the narration of Plakṣa, Śālmala, and Kuśa Dvīpas in the Mahāpurānam, Śrī Mad Devī Bhāgavatam, of 18,000 verses, by Maharṣi Veda Vyāsa.